yukselme
Osmanlı Devletinin Yükselme Devri (1453-1579)
Yükselme Devri Padisahları:
*Fatih (II.Mehmet),
*II.Bayezıt,
*Yavuz Sultan Selim,
*Kanuni Sultan Süleyman,
*II. Selim,
*III. Murat
FATİH SULTAN MEHMET DÖNEMİ (1451-1481)
İstanbul'un Fethi (29 MAYIS 1453):
İstanbul'un Fethini Gerektiren Sebepler:
1)Bizans'ın Osmanlı sehzadelerini koruyarak ve kıskırtarak, taht kavgalarına neden olması,
2)Bizans'ın Osmanlı'ya karsı düzenlenen Haçlı seferlerini tesvik etmesi,
3)Osmanlı toprak bütünlüğünü bozan bir konumda olması ( Osmanlı topraklarıyla çevrili bir ada görünümündeydi. Osmanlı'nın Anadolu'dan Rumeli'ye, Rumeli'den Anadolu'ya geçisi zordu)
4)İstanbul'un boğaza hakim bir konumda olması ve bu yüzden Karadeniz Akdeniz su yolunun anahtarı konumunda olması.
Fatih'in Fethi Kolaylaştırmak için Aldığı Tedbirler:
1)Bizans'a denizden gelebilecek yardımı önlemek amacıyla Anadolu Hisarı'nın karsısına Rumeli hisarını yaptırdı.
2)Bizans'a Balkanlardan gelebilecek muhtemel Haçlı yardımını önlemek için sınır boylarına akıncı
birlikleri gönderdi.
3)Surlara karsılık, Sahi adı verilen büyük toplar döktürdü.
4)Haliçteki zincire karsılık gemileri karadan yürüterek Haliç'e soktu.
İstanbul'un Fethini Kolaylaştıran Nedenler:
1)Bizans ordu ve donanmasının zayıf olusu,
2)Kusatma sırasında Avrupa'dan yardım alamaması.
NOT: Bizans kusatma sırasında sadece Venedik ve Cenevizlilerden yardım alabilmistir.
NOT: Cenevizliler kusatma sırasında ticari kaygılarından dolayı hem Osmanlılara, hem de Bizans'a yardım etmislerdir.
İstanbul'un Fethinin Dünya Tarihi Bakımından Sonuçları:
1)Venedik ve Ceneviz ticareti olumsuz yönde etkilenmistir.
2)Bin yıllık Bizans imparatorluğu tarihe karısmıstır.
3)Ortaçağ kapanmıs, Yeniçağ baslamıstır.
4)İstanbul'dan kaçan Bizans'lı bilim adamları Avrupa'da Rönesans ve reform hareketlerinin baslamasında etkili olmuslardır.
5)Feodalite(derebeylik) sistemi çözülmeye baslamıstır.
İstanbul'un Fethinin Türk Tarihi Bakımından Sonuçları:
1)Osmanlı Devleti Yükselme dönemine girmistir.
2)Baskent Edirne'den İstanbul'a tasınmıstır.
3)Osmanlı toprak bütünlüğü sağlanmıstır. Osmanlı'nın Anadolu-Rumeli geçisi kolaylasmıstır.
4)Osmanlı toprakları arasında sürekli sorun çıkaran bir fitne yuvası ortadan kaldırılmıstır.
5)Karadeniz-Akdeniz deniz ticaret yolunun denetimi Osmanlılar'a geçmistir.
6)Osmanlı Devleti İslam dünyasında haklı bir söhret ve itibara kavusmustur.
Fatih Dönemi Önemli Olayları
1)Balkanlarda Fetihler
2)Anadolu'da Fetihler
3)Denizlerde Fetihler ve Seferler
a)Belgrat hariç bütün Sırbıstan a)- Cenevizlilerden Amasra alındı,
a)Bazı Ege adaları alındı.
b)Candaroğullarından Sinop alındı. (İmroz,Tasoz,Semadirek,Midilli
b)Arnavutluk fethedildi.
c)Karamanoğullarından Konya ve Eğriboz adaları alındı.Rodos
c)Bosna-Hersek fethedildi Karaman alındı. adası kusatıldı, fakat
d)Eflak-Boğdan fethedildi.
e)Trabzon Rum İmparatorluğuna son alınamadı.)
f)Mora Yarımadası fethedildi. verildi.(1461)
g)Kırım Hanlığı Osmanlılara bağlandı.
h)Otlukbeli Savası yapıldı.(1473) (Akkoyunlu Devleti hükümdarı Uzun Hasan arasındaki bu savası Osmanlılar kazandı.)
ı)Fatih Sultan Mehmet Otranto (İtalyaSeferi yapıldı.
* Fatih Döneminde Yapılan Fetihlerin Yorumu:
Fatih Sultan Mehmet fetihlerini rastgele değil, belirli amaçlar doğrultusunda yapmıstır. Bu amaçları söyle sıralayabiliriz:
1)Karadeniz Ticaretine Egemen Olmak,
2)Anadolu Türk Birliğini sağlamak,
3)Anadolu'da Faaliyet Gösteren Devletleri Etkisiz Kılmak,
4)Ege ve Akdeniz Ticaretine Egemen Olmak,
5)Bizans'ın Yeniden Dirilmesini Önlemek,
6)Katolik Roma'yı Ele Geçirmek.
* Karadeniz Ticaretine Sahip Olmak İçin Yapılan Fetihler:
Bosna-Hersek, Eflak-Boğdan, Cenevizlilerden Amasra'nın alınması, Trabzon Rum İmparatorluğu'nun fethi
ve Kırım Hanlığının Osmanlılara bağlanması bu amaçla yapılan fetihlerdir.(Bu yerlerin hepsi Karadeniz
kıyısındadır. Böylece Karadeniz bir Türk gölü haline gelmistir.)
* Kırım Hanlığının Osmanlılara Bağlanması:
Hatırlanacağı gibi Altınorda Devletinin parçalanmasıyla kurulan Türk Hanlıklarından biri de Kırım Hanlığıdır. Fatih döneminde Kırım Hanının ölümü üzerine oğulları arasında taht kavgaları baslamıs, Kırım Halkı Fatih'ten yardım istemistir. Fatih Gedik Ahmet Pasa komutasındaki Osmanlı Donanmasını Kırım'a göndererek bu hanlığı Osmanlılar'a bağlamıstır. Böylelikle:
1-Karadeniz bir Türk gölü haline gelmistir.
2-Kırım Ordusu Osmanlıların Avrupa'ya yaptığı seferlerde YARDIMCI KUVVET olarak büyük yararlar
sağlamıstır.
3-Osmanlı Devleti Kırım Hanlığı sayesinde Orta Asya Türkleriyle temas sağlamıstır.
* Anadolu Türk Birliğini Sağlamak İçin Neler Yapmıştır?
Candaroğullarından Sinop'u alarak bu beyliğe son vermistir. Ayrıca Karamanoğullarından Konya ve
Karaman'ı alarak büyük ölçüde Anadolu Türk birliğini gerçeklestirmistir.
* Anadolu'da Faaliyet Gösteren Devletleri Etkisiz Kılmak İçin Neler Yapmıştır?
IV. Haçlı Seferi sırasında 1204 yılında kurulan Trabzon Rum İmparatorluğunu ortadan kaldırdı. Doğu
Anadolu'da hakimiyet kurmak isteyen AKKOYUNLU devletini 1473'te Otlukbeli Savasında yendi.
* Ege ve Akdeniz Ticaretine Egemen Olmak İçin Nereleri Aldı ?
Venedikliler'in elinde bulunan Ege adalarını (İmroz, Tasoz, Limni,Bozcaada,Semadirek,Midilli,Eğriboz)
aldı. Rodos adası kusatıldı,ancak alınamadı.Akdeniz'deki Kefolonya,Zanta ve Ayamavra adalarını aldı.
Böylece Karadeniz'de faaliyet gösteren Cenevizlilerden sonra, Akdenizde faaliyet gösteren Venedik
ticaretine de büyük darbe vurdu.
* Osmanlı-Venedik Deniz Savaşları:
Sebepleri: Osmanlıların; İstanbul'u fethetmeleri, Karadeniz ve Ege ticaretini denetimleri altına
almalarının Venedik ticaretine darbe vurması.
Sonuç : Venedik donanmasının Osmanlı donanmasından güçlü olmasından dolayı Venedikliler'e
karsi bir üstünlük sağlanamamıstır. Fatih olası bir Haçlı ittifakını engellemek amacıyla 1479'da Venedikliler'e
ticari ayrıcalıklar vermistir.
NOT: Osmanlı Devletinden ilk ELÇİ bulundurma hakkını ve ilk ticari ayrıcalıkları elde eden devlet Venedik'dir.
* Fatih'in Hristiyanlık Mücadelesi Nasıldı?
Hırıstiyanlığın iki merkezi vardı. Biri KATOLİKLİĞİN merkezi ROMA(VATİKAN), diğeri de ORTODOKSLUĞUN
merkezi İstanbul(FENER) idi. Fatih İstanbul'u alarak, buradaki Ortodoks cemaati dini inanç ve ibadetinde serbest bırakmıs ve tüm Ortodoks Hırıstiyanların koruyuculuğunu üslenmis, böylece hırıstiyan dünyasındaki
MEZHEP BİRLİĞİNİ engellemistir. (İstanbul'un Fethinden önce Katolik ve Ortodoks mezhepleri birlesmeye
çalısıyorlardı.) Fatih Katoliklerin merkezi Vatikan'ı da(Roma) ele geçirmek istiyordu. Bu yüzden GEDİK AHMET PASA komutasındaki Osmanlı donanması İtalya'nın güneyine çıkarma yapmıs ve buradaki
OTRANTO kalesini ele geçirmistir. Ancak Fatih'in ölümü İtalya Seferinin yarıda kalmasına sebep olmustur.
BİZANS'IN YENİDEN DİRİLTİLMESİNİ ÖNLEMEK İÇİN NELER YAPTI?
Bizans hanedan üyelerinin kaçtığı Trabzon Rum imparatorluğuna son verdi,yine Bizans hanedan üyelerinin
kaçtığı MORA Yarımadası'nı fethetti.
II. BAYEZIT DÖNEMİ (1482-1512)
ÖNEMLİ OLAYLAR:
1)Cem Sultan Olayı
2)Osmanlı-Venedik İliskileri
3)Osmanlı-İran İliskileri ve Sah Kulu İsyanı
4)Osmanlı-Memlük İliskileri
5)Anadolu'da Türk Birliğini Sağlama Çabaları.
* Cem Sultan Olayı:
Fatih'in ölümüyle oğulları II. Bayezıt ve Cem Sultan arasında taht kavgası baslamıs, Cem Sultan Bayezıt'a yenilmis ve Mısır'daki Memlük Devletine sığınmıstır. Bir süre sonra yeniden Anadolu'ya gelen Cem Sultan tekrar taht mücadelesine girismis, ancak yine basarısız olarak, bu defa da Rodos adasına kaçarak, buradaki SAİNT JEAN SÖVALYELERİNE sığınmıstı. Sövalyeler Cem'i Papaya teslim etmisler, daha sonra Fransa'ya gönderilen Cem burada ölmüstür.
II. Bayezit Döneminin Önemli Olayları:
Cem Sultan'ın Hırıstiyan Avrupa'nın elinde olması, II. Bayezıt döneminde Avrupa'ya karsı Osmanlıların önemli bir sefer gelistirmesini önlemistir. Bu yüzden II. Bayezıt Dönemi sönük bir devir olmustur.
* Cem Olayının Osmanlı Devletine Etkileri:
1)Cem'in hırıstiyanların eline geçmesi, batılı devletlerin Osmanlı Devleti'nin iç islerine karısmasına neden olmustur.
2)Osmanlılar'ın batıdaki fetihlerinin durmasına neden olmustur.
3)Cem Sultan'ın Memlükler'e sığındığı dönemde bu devlet tarafından padisah gibi karsılanıp, himaye görmesi, Osmanlı-Memlük iliskilerinin daha da bozulmasına sebep olmustur.
* Osmanlı-Venedik İlişkileri:
Bu dönemde de Venedikliler'le deniz savası yapılmıs, Osmanlılar yenilmistir.
* Osmanlı-İran İlişkileri:
İran'da Akkoyunlu Devleti'nin yerine SAFEVİ DEVLETİ kurulmustu. Safeviler:
a)Doğu Anadolu'yu ele geçirmek istiyorlardı.
b)Anadolu'ya gönderdikleri dervislerle Sii mezhebini Anadolu'da yaymaya çalısıyorlardı. Safevilerin bu faaliyetleri sonucu 1511 yılında Anadolu'da SAH KULU İSYANI çıktı. O sırada Trabzon valisi olan Sehzade SELİM (Yavuz), babası II. Bayezıt'ın Safevi ve sii tehlikesine karsı yeterli önlem almaması üzerine Yeniçerilerin desteğiyle babasını tahttan indirerek padisah oldu.
* II. Bayezit Döneminde Osmanlı-Memlük İlişkileri:
Osmanlı Memlük iliskilerinin bozulma sebepleri:
a)Fatih Döneminde Hicaz su yolları meselesi. (Fatih Memlük Sultanına Mekke yolunda gerekli önlemlerin alınarak hacıların rahatça seyahat etmelerinin sağlanmasını rica etmisti. Ancak Memlükler bu isteği iç islerine karısma seklinde yorumlamıslardı.)
b)Memlükler'in Cem Sultan'ı himaye etmeleri,
c)Osmanlı Devleti ile Memlük Devleti arasında yeralan Güneydoğu Anadolu'daki Dulkadiroğulları
Beyliği yüzünden iki devletin çekismesi.
SONUÇ: Osmanlı Devleti ile Memlükler arasında 8 yıl süren savas yasandı. Bu savas süresince iki
taraf birbirlerine karsı üstünlük sağlayamadılar.
* Karamanoğulları Beyliğine Son Verilmesi:
II. Bayezıt döneminde Cem olayına karıstığı için bu beylik kesin olarak ortadan kaldırıldı.
YAVUZ SULTAN SELİM DÖNEMİ (1512-1520)
Babası II. Bayezıt'ın doğudaki Safevi tehlikesine karsı önlem almaması üzerine, Yavuz Sultan Selim
yeniçerilerin desteğiyle babasını tahttan indirerek padisah oldu.
NOT: Bu olay Yeniçerilerin bir sehzadenin tahta geçmesinde doğrudan rol oynadıkları ilk gelismedir.
Yavuz Döneminin Önemli Olayları :
1)Sehzadeler Sorunu
2)İran Seferi ve Çaldıran Savası(1514)
3)Turnadağ savası(1515)
4)Mısır Seferi(Memlük Seferi)
* Şehzadeler Sorunu :
Yavuz Sultan Selim babasının yerine tahta geçtikten sonra, ağabeyleri Ahmet ve Korkut'un tahtı ele geçirmelerini engellemek amacıyla Fatih Kanunnamesine dayanarak sehzadeleri etkisiz hale getirdi.
NOT: Böylece Yavuz, Cem olayına benzer bir olayın yasanması ve Avrupanın ise karısmasını engellemis oldu.
* İran Seferi ve Çaldıran Savaşı (1514)
Sebep: Safevilerin Doğu Anadolu'yu ele geçirmek istemeleri ve Siilik propagandası yapmaları.
Savas: 1514 yılında Safevi Devleti hükümdarı SAH İSMAİL ile Osmanlı Hükümdarı YAVUZ arasında ÇALDIRAN ovasında yapıldı. Savası Osmanlılar kazandı.
Önemi: Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da siilik tehlikesi ortadan kalktı.
* Turnadağ Savaşı (1515)
Bu savasla Anadolu Beyliklerinin(Dulkadir ve Ramazanoğulları) siyasi varlığı kesin olarak sona erdi.
Böylece Anadolu Türk Birliği sağlandı.
* Mısır Seferi (MEMLÜK SEFERİ)
Sebepleri:
a)Fatih döneminde baslayan Hicaz su yolları meselesi
b)Memlüklerin Cem Sultan'ı himaye etmeleri
c)Osmanlılar ile Memlükler arasında Dulkadiroğulları yüzünden çekisme.
d)Memlüklerin Sah İsmail ile ittifak kurmaları.
e)Yavuz'un Memlük topraklarını ele geçirerek BAHARAT yolunu denetim altına almak istemesi.
f)- Her iki devletinde Türk-İslam dünyasının lideri olma mücadelesi.
Savaslar: Yavuz Sultan Selim 1516' da MERCİDABIK Savasında Memlük ordusunu yenerek Suriye ve
Filistin topraklarına sahip oldu.1517'de RİDANİYE Savasında Memlük ordusunu ikinci kez yenerek, bu devleti ortadan kaldırdı.Mısır toprakları Osmanlılara katıldı.
* Mısır Seferinin Sonuçları:
1)Memlük Devletinin ortadan kalkmasıyla bu devletin toprakları Osmanlılara katıldı.( Suriye, Filistin, Hicaz,Mısır)
2)Baharat yolunun denetimi Osmanlı Devletine geçti.
3)Halifelik ve İslam'ın kutsal emanetleri Osmanlılara geçti. (Böylece Osmanlı Devleti İslam Dünyasının Lideri oldu.)
4)Venedikliler Kıbrıs Adası için Memlüklere verdikleri vergiyi Osmanlılara vermeye basladılar.
NOT: Osmanlı Devleti Baharat yolundan beklenen ticari kazancı elde edemedi. Çünkü Avrupalıların Ümit
Burnu'nu bulmalarıyla Coğrafi yollar değismistir.
NOT: Yavuz'un İran ve Mısır seferleri sonucunda burada bulunan kültürel eserler ile bilim adamları ve
sanatçılar İstanbul'a getirilmis, böylece Osmanlı Kültüründe doğunun etkisi artmıstır.
* Yavuz Sultan Selim'in Doğu Siyaseti:
Yavuz Sultan Selim'in amacı bütün Türkleri ve müslümanları tek bayrak altına toplayarak Türk-İslam
birliğini sağlamaktı.
KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN DÖNEMİ (1520-1566)
Yavuz Sultan Selim'in Sark Çıbanı hastalığından ölmesi üzerine oğlu I. Süleyman herhangi bir taht kavgasına girmeden padisah olmustur. Çünkü Yavuz'un hayattaki tek oğluydu.
* Kanuni Döneminin Önemli Olayları
İÇ İSYANLAR:
* Canberdi Gazali İsyanı :
Yavuz tarafından Suriye Valiliğine atanan eski Memlük komutanlarından
Canberdi Gazali, Yavuz'un ölümünü fırsat bilerek ayaklanmıs ve ortadan kaldırılmıstır.
* Ahmet Paşa İsyanı :
Kanuni tarafından Mısır'a vali olarak gönderilen Ahmet Pasa ayaklanmıs ve
ortadan kaldırılmıstır.
NOT: Bu iki isyan Memlük Devletini yeniden kurmak amacıyla ortaya çıkmıstır.
* Baba Zünnun İsyanı:
Yozgat'da arazi meselesinden çıkmıs gibi gösterilen bir Sii ayaklanmasıdır
* Kalenderoğlu İsyanı :
Konya'da Hacı Bektas-ı Veli soyundan geldiğini ileri süren Kalenderoğlu tarafından çıkarılmıs bir sii ayaklanmasıdır.
Avrupa İle İlişkiler (MACAR, AVUSTURYA, ALMANYA) :
* Belgrad'ın Alınması (1521):
Macarlar'dan Belgrat'ın alınmasıyla Orta Avrupa'nın kapıları
Osmanlılar'a açıldı.
* Rodos Adasının Fethi (1522):
Rodos Sain Jean Sövalyelerinin elinde buluyordu. Sövalyeler Akdeniz'deki Türk ticaret gemilerine büyük zararlar veriyorlardı. Bu adanın alınmasıyla bu tehdit ortadan kalktı.
* Mohaç Meydan Savaşı (1526):
AÇIKLAMA: Bu sırada Avrupa'da Kutsal Roma Germen İmparatorluğu(Alman İmp.) ve basında da SARLKEN
bulunmaktaydı. Sarlken Avrupa birliğini sağlamak amacıyla İspanya'yı ele geçirmis, Fransa Kralı Fransuva'yı esir almıstı. Fransuva'nın annesinin isteği üzerine, Kanuni Fransa'ya destek olmak için II. Macaristan seferine çıktı ve Macarları Mohaç ovasında yendi. Mohaç Meydan Savası: Macar ordusuyla yapılan savası Osmanlı Devleti kazandı. (1526)
Önemi: Bu zaferle Macaristan Osmanlı devletine bağlandı.
NOT: Kanuni Macaristan'ı Osmanlı topraklarına katmamıs, himaye altına almıstır. Bunun nedeni Osmanlıların
Kutsal Roma Germen İmparatorluğu ile Osmanlı Devleti arasında bir tampon bölge olusturmak istemesidir.
* I. Viyana Kuşatması (1529):
Bu sırada Avusturya'nın basında Sarlken'in kardesi FERDİNAND bulunmaktaydı. Ferdinand Osmanlı
himayesindeki Macaristan'a saldırınca Kanuni Sultan Süleyman harekete geçerek Viyana'yı kusattı.
Ancak;
a)Kıs mevsiminin yaklasması,
b)Ağır topların getirilmeyisi,
c)Erzağın yetersiz olusu... gibi sebeplerle kusatmayı kaldırarak İstanbul'a geri döndü.
* Almanya Seferi (1532)
Sebebi: Avusturya Kralı Ferdinand'ın Kanuni'nin İstanbul'a geri dönmesinden sonra tekrar Macaristan'a saldırması.
Sefer: Kanuni Ferdinand ve Sarlkenle bir meydan savası yapmak umuduyla Almanya içlerine kadar
ilerledi. Ancak Sarlken ve Ferdinand karsısına çıkma cesareti gösteremeyince İstanbul'a döndü.
* İstanbul Antlaşması (1533):
Ferdinand'ın barıs isteği üzerine İLK Osmanlı-Avusturya Antlasması İstanbul'da imzalandı(1533).
Maddeleri:
1-Avusturya kralı protokol bakımından Osmanlı sadrazamına denk olacak.
2-Avusturya elinde tuttuğu Macar toprakları için Osmanlılar'a vergi verecek.
Önemi: Bu antlasma Osmanlı Devleti'nin Orta Avrupa'daki üstünlüğünün bir kanıtıdır.
NOT: Bu üstünlük 1606 yılında yine Osmanlı Devleti ve Avusturya arasunda imzalanacak olan ZİTVATOROK antlasmasıyla sona erecektir.
* Osmanlı-Fransız İlişkileri ve Kapitülasyonlar (1535)
İlk Osmanlı-Fransız iliskisi Fransa kralı I. Fransuva'nın Almanya İmparatoru (Kutsal Roma Germen)
Sarlken ile yaptığı savasta esir düsmesiyle baslamıstı. Bunun üzerine Fransuva'nın annesi dönemin
en güçlü devleti Osmanlı Devletinden yardım istemisti(1525). Bunun üzerine Kanuni Macaristan
seferine çıkarak Mohaç'da Macarları yenmis, sonrada Avusturya ve Almanya seferlerine çıkmıstı.
Kapitülasyonlar: Ticaret,hukuk, gümrük gibi alanlarda devletlerin birbirlerine tanıdıkları imtiyazlardır.
Kanuni Sultan Süleyman 1535'de Fransızlar'la KAPİTÜLASYON antlasması imzalamıstır.
* Kapitülasyonlarla İlgili Önemli Notlar:
1)İlk ticari ayrıcalıklar Fatih döneminde Venediklilere verilmistir.
2)Kanuni'nin Fransızlarla kapitülasyon antlasması yapmasının nedeni, Sarlken'e karsı Fransa'yı güçlü kılarak, Avrupa hırıstiyan birliğinin olusmasını önlemekti.
3)Bu antlasma süresiz değildi. İki hükümdarın yasadığı dönemde geçerli olacaktı. Ancak Kanuni'nin ölümünden sonra Fransızlar'ın isteğiyle 5 kez yenilenmis ve I. Mahmut döneminde 1740'da sürekli hale getirilmistir.
4)Devletin gücünü koruduğu dönemlerde önemli bir sorun yaratmayan kapitülasyonlar, devletin gücünün azalmasına paralel olarak ve Avrupa'da sanayinin gelismesiyle önemli bir sorun olmustur.
5)Baslangıçta sadece Fransızlar'a verilen bu haklar genisletilerek, diğer Avrupa devletlerine de verilmistir.
6)1923 Lozan Antlasmasıyla Kapitülasyonlar tamamen kaldırılmıstır.
Denizlerde Gelişmeler:
* Rodos Adasının Fethi (1522)
Akdeniz'deki Türk ticaret gemilerine büyük zararlar veriyorlardı. Bu adanın alınmasıyla bu tehdit ortadan kalktı.
* Barbaros Hayrettin Paşa'nın Osmanlı Hizmetine Girmesi :
Barbaros Akdeniz'de faaliyet gösteren bir Türk korsanı idi. Kuzey Afrika'da basarılar kazanmıs ve Osmanlılardan aldığı destek kuvvetlerle CEZAYİR'e sahip olmustu. Osmanlı Donanması, kara ordusu
kadar güçlü değildi. Bu yüzden Kanuni Sultan Süleyman Barbaros'u Osmanlı Hizmetine girmeye çağırdı.
Barbaros'un bu teklifi kabul etmesiyle Osmanlı donanması güçlenirken, Cezayir de Osmanlı topraklarına katılmıs oldu.
* Preveze Deniz Savaşı (1538):
Barbaros Hayrettin Pasa komutasındaki Osmanlı donanmasıyla, Andrea Dorya komutasındaki Haçlı
donanması arasında yapılan bu deniz savasını Osmanlı Devleti kazandı.
Önemi: Preveze deniz zaferiyle Akdenizdeki Osmanlı Egemenliği kesinlik kazanmıs, Akdeniz bir Türk
gölü haline gelmistir.
* Nice (NİS) Kuşatması :
Bu arada Fransa ile Sarlken arasında savaslar devam ediyordu. Barbaros Fransa'ya yardım amacıyla Fransız donanmasıyla birleserek Nis'i kusattı ve kaleyi ele geçirdi.
* Trablusgarp'ın Alınması (1551):
Sinan Pasa ve Turgut Reis 1551 yılında Malta Sövalyelerinin elindeki Trablusgarp'ı aldı.
* Cerbe Deniz Savaşı (1559):
Andrea Dorya komutasındaki Haçlı Donanması ile Turgut Reis ve Piyale Pasa'nın komutalarındaki Osmanlı kuvvetleri arasındaki bu deniz savasını Osmanlılar kazandı.
Önemi: Bu zaferle Akdenizdeki Osmanlı Egemenliği pekisti.
* Hint Deniz Seferleri (1538-1553)
Sebepleri:
a)Coğrafi kesifler sonucu baharat yolu önemini yitirmis, Avrupalılar Ümit Burnu yoluyla ticaret
yapmaya baslamıslardı. Portekizliler Hint Okyanusu'nda egemenlik kurmuslardı.
b)Hindistandaki GÜCERAT İSLAM DEVLETİ'nin Portekizliler'e karsı Osmanlılardan yardım istemesi.
Seferler: Osmanlı Devleti 1538-1553 yılları arasında bu bölgeye seferler düzenledi. Portekizlilerle savastı. Ancak kesin bir üstünlük sağlayamadı. Yemen, Aden, Sudan ve Habesistan'ın bazı kısımları bu seferler sırasında Osmanlı topraklarına katıldı.
* Hint Seferlerinin Basarısız Olma Sebepleri :
a)Osmanlı Devlet adamlarının hint yoluna gereken önemi vermemeleri,
b)Osmanlı gemilerinin Okyanus sartlarına dayanıklı olmaması,
c)Gücerat Sultanlığının Osmanlı Devleti'ne gereken yardımı yapmaması.
NOT: Osmanlı Padisahlarının halife olarak ilk yardım ettikleri müslüman ülke Gücerat'dır.
* Osmanlı-İran (SAFEVİ) İlişkileri (1534-1555)
Kanuni Sultan Süleyman Döneminde İran üzerine 1534-1555 yılları arasında üç sefer yapılmıs, İran
Sahının barıs istemesi üzerine savaslar sona ermistir. Sonuçta İki Devlet arasında AMASYA ANTLASMASI imzalanmıstır(1555).
* Amasya Antlaşması (1555):
Bu antlasmayla Tebriz, Azerbeycan'ın büyük kısmı, Doğu Anadolu ve Irak Osmanlılar'a bırakılmıstır.
NOT: Amasya Antlasması ilk Osmanlı-İran Antlasmasıdır.
* Kanuni'nin Son Seferi ve Ölümü : (1566)
Kanuni Sultan Süleyman Zigetvar seferini düzenlemis ve Zigetvar kalesini kusatma sırasında ölmüstür.
II. SELİM DÖNEMİ (1566-1574)
II. Selim Döneminin Siyasi Olayları
* Sokullu Mehmet Paşa :
AÇIKLAMA: Kanuni'nin son iki yılında sadrazam olan Sokollu Mehmet Pasa, bu görevine II.Selim ve III.
Murat zamanlarında da devam ettiğinden, 1564-1579 yılları arasındaki döneme "Sokullu Mehmet Pasa Devri" denir. Sokollu'nun 1579'da ölümüyle Osmanlı Devleti'nin Yükselme Devri sona ermis sayılır.
* Sakız Adasının Fethi (1566):
Batı Anadolu kıyısında bulunan bu ada Cenevizlilerin elinde bulunuyordu. Kaptan-ı Derya Piyale Pasa komutasındaki donanma 1566 yılında Sakız Adasını fethetti.
Önemi: Batı anadolu kıyılarının güvenliği sağlandı ve Cenevizli korsanlara darbe indirilmis oldu.
* Kıbrıs'ın Fethi (1571):
Sebebi: Venediklilerin elinde bulunan bu ada Mısır-Suriye-Anadolu deniz yolu üzerine bulunuyordu.
Osmanlıların Doğu Akdeniz'e tam hakim olabilmeleri ve Nısır-Suriye deniz yolunu güven altına
almaları için bu adayı fethetmeleri gerekiyordu.
Fetih: Piyale Pasa komutasındaki Osmanlı donanması ve vezir Lala Mustafa pasa komutasındaki Osmanlı Ordusu 1570'de adaya çıktı. 1571'de Kıbrıs fethedildi.
Önemi: Kıbrıs'ın fethiyle; Suriye-Mısır-Anadolu deniz yolu güvenlik altına alındı. Osmanlıların doğu
Akdeniz deniz ticaret yolunun tam olarak kontrolünü sağladılar.
* İnebahtı Deniz Savaşı (1571) :
Sebep: Osmanlıların Kıbrıs'ı almaları üzerine Avrupa Devletlerinin bir haçlı donanması hazırlayarak
harekete geçmeleri.
Savas: Don Juan komutasındaki haçlı donanması ile Kaptan-Derya Müezzinzade Ali Pasa komutasında
Osmanlı donanması arasında İnebahtı Körfezinde gerçeklesen deniz savasında Osmanlılar ağır bir yenilgiye uğradı. Sadece Uluç Ali Pasa(Kılıç Ali Pasa) komutasındaki gemiler İstanbul'a geri dönebildi.
Önemi: Osmanlı Devleti bu ağır yenilgiye rağmen kısa zamanda yeni bir donanma olusturarak, Akdeniz'e
açıldı. Yeniden Akdenizde üstünlüğü ele geçirdi.
* Tunus'un Fethi (1574) :
Kaptan-ı Derya Kılıç Ali Pasa komutasındaki kuvvetler 1574'de İspanyolların elindeki Tunus'u fethettiler.
* Don-Volga Projesi :
Sokollu Mehmet Pasa Karadeniz'e dökülen Don nehri ile Hazar denizine dökülen Volga nehirleri arasında bir kanal açarak iki denizi birlestirmeyi düşündü.
Böylelikle:
1)Ruslar'ın Karadeniz'e girmeleri engellenecek,
2)İran kuzeyden de kontrol edilecek,
3)Orta asya Türklerine erisilebilecekti.
SONUÇ: Kanalın ancak üçte biri kazılabildi. Rusların saldırıları, Kırım hanının isteksiz kalması gibi nedenlerle proje gerçeklestirilemedi.